David Sejusa apinga jina la Balaalo: asema ni kazi, si kabila

Jenerali mstaafu David Sejusa amepinga matumizi ya jina “Balaalo” kuelezea wafugaji, akisema kwamba neno hilo linahusu kazi ya kuchunga mifugo, wala si kabila. Katika chapisho kwenye mitandao ya kijamii, alihoji kwa nini watu wamekubali kuitwa jina ambalo, kwa maoni yake, linapotosha utambulisho wao wa kitamaduni.
Sejusa alielekeza swali lake kwa Aaron Kaviiri na kueleza kuwa Balaalo ni watu wanaohamahama kutoka eneo moja la malisho hadi jingine wakiwa na ng’ombe. Alisisitiza kuwa watu hao wanaweza kutoka katika jamii na makabila tofauti, hivyo jina hilo halifai kuchukuliwa kuwa utambulisho wa kabila moja.
Kwa mujibu wa Sejusa, matumizi ya jina hilo yalienea miaka ya 1950 na 1960, wakati baadhi ya Baganda wenye mali walipowaajiri wachungaji kutunza mifugo yao. Alisema wafanyakazi hao walilipwa kwa kazi yao na kwamba kuchunga ng’ombe hakumaanishi kuwa wao ndio wamiliki wa mifugo.
Alitaja jamii mbalimbali za Uganda ambazo, kwa maelezo yake, zina uhusiano na ufugaji wa ng’ombe, zikiwemo Banyankore, Banyarwanda, Banyoro, Baganda, Bakooki, Batooro, Basoga, Langi na Karamojong. Pia alitaja Bahaya na Maasai kutoka nje ya Uganda kama mifano ya jamii nyingine zinazofuga mifugo.
Sejusa pia alisema kuwa neno hilo linaweza kuwa na maana ya kudhalilisha katika utamaduni wa Banyankore, hasa miongoni mwa Bahima. Alidai kuwa neno la Runyankore “omuraaro” lilihusishwa na msiba au balaa, na akataja msemo alioutafsiri kuwa laana inayotakia familia nyingine mkasa uliowapata watu wa karibu.
Kwa msingi huo, Sejusa aliwaomba Banyankore wakatae kuitwa kwa jina ambalo anaona ni la kigeni na tusi kwa utamaduni wao. Kauli zake zimeibua tena mjadala kuhusu matumizi ya neno Balaalo nchini Uganda, ambako mara nyingi hutumiwa kuelezea wafugaji wanaohamia maeneo mengine kutafuta malisho ya mifugo.
Chanzo ↗