Fərid Hüseyn Xaqani Şirvaninin “Mədain xərabələri” qəsidəsini təhlil etdi

Ədəbiyyatşünas və publisist Fərid Hüseyn Xaqani Şirvaninin məşhur “Mədain xərabələri” qəsidəsinə həsr etdiyi yazıda əsərin məna qatlarını və tərcümə məsələlərini araşdırıb. Kulis.az-ın təqdim etdiyi məqalədə müəllif klassik əsərlərin başqa dilə köçürülərkən necə dəyişə bildiyindən danışır, eyni zamanda güclü poetik mətnin əsas məzmununun tərcümədə tamamilə itməsi çətin olduğunu vurğulayır. Hüseynin yazısına görə, qəsidə fars dilində “Eyvan-i-Mədain” adlanır. O, “eyvan” sözünün tağlarla bəzədilmiş açıq salon və sarayın ehtişamlı hissəsi mənasında işlənməsinə diqqət çəkir. Müəllif bu seçimin təsadüfi olmadığını qeyd edir: eyvan sarayın yalnız görkəmli bölməsi deyil, həm də xalqın gördüyü və hökmdarların şəhəri seyr etdiyi məkandır. Bu baxımdan, məqalədə sarayın baxışı ilə xalqın nəzərinin həmin yerdə qarşılaşdığı fikri irəli sürülür. Qəsidənin Azərbaycan dilində poetik tərcüməsini Xalq şairi Məmməd Rahim edib. Fərid Hüseyn əsərin tərcümə adının və “eyvan” anlayışının yaratdığı təsəvvürləri müqayisə edir, bu sözün mətnin yozumuna təsirini izah edir. Yazı klassik şeirin yalnız sözlərdən ibarət olmadığını, seçilmiş ifadələrin tarixi və ictimai məna daşıya bildiyini xatırladır. Məqalədə qəsidənin əsas düşüncələrindən biri də zamanın dəyişdirici gücü kimi təqdim olunur. Xaqani Mədainin dağılmış saraylarını təsvir edərək bir vaxtlar hakimiyyət sahibi olan şahların və nüfuzlu şəxslərin artıq həyatda olmadığını yada salır. Hüseynin şərhinə əsasən, şair keçmişin əzəmətini göstərməklə insanı fanilik barədə düşünməyə çağırır. Mətnin sonunda da Xaqaninin özünü əbədi qalacaq biri kimi təqdim etmədiyi, onun sözlərinin isə insanlara ibrət vermək gücünü daşıdığı qeyd edilir.