Ġużè Diacono: il-kittieb li ħalla warajh Il-Madonna taċ-Ċoqqa

Ġużè Diacono
Ġużè Diacono kien fost l-aktar kittieba prolifiċi Maltin tas-seklu 20, b’karriera li laqqgħetu mal-ġurnaliżmu, it-tagħlim u l-kitba letterarja. Miet fis-17 ta’ Novembru 2002, fl-età ta’ 89 sena, ġimgħa qabel għeluq id-90 sena tiegħu. Twieled il-Belt Valletta fl-24 ta’ Novembru 1912. Wara li studja fl-Iskola Stella Maris u fil-Kulleġġ San Pawl, fl-1938 iggradwa bħala prokuratur legali mill-Università ta’ Malta. Dakinhar stess beda jaħdem ma’ Allied Newspapers, fejn kellu karigi editorjali ma’ The Times of Malta u Il-Berqa. Bejn l-1945 u l-1947 kien korrispondent ta’ Reuters, u aktar tard waqqaf u editja l-ġurnal ta’ kull ġimgħa Il-Ħajja. Għallem ukoll il-letteratura Maltija bħala lecturer part-time fl-Università. Il-kitba tiegħu kienet mifruxa fuq drammi, stejjer qosra, traduzzjonijiet u kritika. Fost il-pubblikazzjonijiet tiegħu hemm Dik is-Siġra Mħattba, ġabra ta’ stejjer, u Għeltijiet u Barbariżmi fil-Malti. Bejn l-1991 u l-1993 ippubblika ħames volumi tad-Dizzjunarju Ingliż-Malti, adattament u espansjoni riveduta tad-dizzjunarju ta’ Dun Karm Psaila. Ix-xogħol li baqa’ l-aktar magħruf tiegħu hu Il-Madonna taċ-Ċoqqa. Is-sensiela televiżiva, irreġistrata bħala produzzjoni tal-1979, qajmet kontroversja minħabba r-relazzjoni bejn il-karattri Rita u Fra Marjanu. Skont l-artiklu, ir-reazzjonijiet kellhom konsegwenzi għall-attriċi Jane Marshall, żewġha Albert u wliedhom, li emigraw lejn l-Awstralja fl-1981. L-arkivju tal-Università ta’ Malta jikkonferma s-sena tal-produzzjoni, iżda ma jagħtix id-data eżatta tal-ewwel xandira. Fl-2002 l-istorja ġiet adattata mill-ġdid għal One TV, u dik is-sena rebħet l-unur tal-Broadcasting Authority għall-programm tad-drama. Il-verżjoni l-ġdida kienet mistennija wkoll għaliex l-oriġinal ma kienx għadu disponibbli biex jerġa’ jintwera. Fl-1997, il-President Ugo Mifsud Bonnici għamel lil Diacono Membru tal-Ordni Nazzjonali tal-Mertu bħala rikonoxximent għall-kontribut tiegħu lis-soċjetà Maltija.
Sursa ↗