डा. दीर्घराज जोशीका स्वास्थ्य लेख: औषधि सुरक्षादेखि यात्रामा हुने वाकवाकीसम्म

औषधि रसायन विज्ञानमा विद्यावारिधि गरेका डा. दीर्घराज जोशीले आफ्नो पेशागत अनुभव र स्वास्थ्यसम्बन्धी चासोका विविध पक्षबारे लेखेका छन्। उनी हाल कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान, जुम्लामा उपप्राध्यापकका रूपमा कार्यरत रहेको सामग्रीमा उल्लेख छ। अमेरिकामा केही समय भाइरसविरुद्धको औषधि आविष्कारसम्बन्धी काम गरेको अनुभव पनि उनीसँग रहेको बताइएको छ। जोशीले यात्राका क्रममा हुने वाकवाकी, चक्कर र बान्ताबारे पनि चर्चा गरेका छन्। लामो दूरी, घुम्ती सडक, गर्मी, धुवाँ, सवारीको गति र गन्धले यस्तो असहजता बढाउन सक्ने उनको लेखमा उल्लेख छ। यात्रामा समस्या भोग्नेहरूका लागि यी कारणबारे जानकारी हुनु उपयोगी हुने उनको भनाइ छ। उनका लेखहरू औषधिको गुणस्तर र सुरक्षित प्रयोगमा पनि केन्द्रित छन्। बिरामीले खाने औषधि गुणस्तरीय हुनुपर्ने र ढुवानी तथा भण्डारणमा हुने कमजोरीले औषधिको गुणस्तरमा असर पार्न सक्ने उनले बताएका छन्। औषधिको प्याकेट, बट्टा वा भित्र राखिएको कागजमा भएका निर्देशन पढेर किन, कसरी र कति मात्रामा प्रयोग गर्ने भन्ने बुझ्नुपर्ने विषय पनि उनले उठाएका छन्। औषधि व्यवस्था विभागले ‘सेरोफ्लो रोटाक्याप’को नक्कली संस्करण बजारमा भेटिएको भन्दै सूचना जारी गरेको प्रसंग उल्लेख गर्दै जोशीले नक्कली औषधिको विषयलाई एउटा उत्पादनमा मात्र सीमित गरेर हेर्न नहुने संकेत गरेका छन्। स्वास्थ्य संस्थामा बिरामी सुरक्षा, औषधि सुरक्षा र निदानमा हुने त्रुटिबारे अनुसन्धानको सम्भावना रहेको उनको भनाइ छ। जोशीले एन्टिबायोटिकको अनावश्यक प्रयोगबारे पनि सचेत गराएका छन्। धेरैजसो ज्वरो र रुघाखोकी भाइरसका कारण हुने र त्यस्ता अवस्थामा एन्टिबायोटिकले काम नगर्ने उनले लेखेका छन्। मानसिक तनाव, आत्महत्या, हिंसा र लागूपदार्थ दुर्व्यसनजस्ता समस्याको सन्दर्भमा भावनात्मक बुद्धिमत्ताको विकास आवश्यक रहेको धारणा पनि उनले राखेका छन्।