डा. बाबुराम पाण्डे भन्छन्: बालबालिकाको स्वास्थ्य बुझ्न यी संकेतमा ध्यान दिनुहोस्

बालबालिकाले आफ्नो समस्या शब्दमा स्पष्टसँग भन्न नसक्ने भएकाले उनीहरूको व्यवहार र शरीरका संकेत नियाल्नु अभिभावकका लागि महत्वपूर्ण हुन्छ। राप्ती एकेडेमी अफ हेल्थ साइन्सेसमा कार्यरत बालरोग विशेषज्ञ डा. बाबुराम पाण्डेले बालस्वास्थ्यका विभिन्न विषयमा दिएका जानकारीमा खोपदेखि खानपान र निद्रासम्मका पक्ष समेटिएका छन्। उनका अनुसार जन्मिएदेखि नै बालबालिकालाई संक्रामक तथा गम्भीर रोगबाट बचाउन निर्धारित तालिकाअनुसार खोप दिनुपर्छ। उमेरअनुसार आवश्यक खोप लगाउनु महत्वपूर्ण हुन्छ, किनकि बच्चाको रोगप्रतिरोधात्मक क्षमता क्रमशः विकास हुँदै जान्छ। बच्चाको वृद्धि, उचाइ र खानपानमा पनि अभिभावकले ध्यान दिनुपर्ने उनले बताएका छन्। कान बारम्बार कोट्याउनु वा काननजिक हात लैजानु साना बच्चाले असहजता जनाउने संकेत हुन सक्छ। त्यस्तै, शिशु लगातार रोइरहने, दूध खान नमान्ने, बान्ता गर्ने वा सास फेर्दा घरघराहट सुनिने अवस्थालाई बेवास्ता नगर्नुपर्ने उनको जानकारीमा उल्लेख छ। श्वासनलीमा कुनै वस्तु अड्किएमा सास फेर्न कठिन हुनसक्ने र सिट्ठीजस्तो आवाज आउन सक्ने भएकाले यस्तो अवस्थामा सतर्क रहनुपर्छ। डा. पाण्डेका अनुसार निमोनिया फोक्सोमा हुने गम्भीर संक्रमण हो। यसमा फोक्सोमा तरल पदार्थ र पिप जम्मा भएर सास फेर्न गाह्रो हुन सक्छ। समयभन्दा पहिले जन्मिएका शिशुमा पनि विभिन्न स्वास्थ्य जोखिम हुने भएकाले उनीहरूको हेरचाहमा विशेष ध्यान आवश्यक हुन्छ। बालबालिकाले झुक्किएर विषादी वा हानिकारक रसायन नखाऊन् भनेर अभिभावक सचेत हुनुपर्ने उनले बताएका छन्। बच्चासँग दिनहुँ कुराकानी र समय बिताउनु पनि उनीहरूको विकासका लागि उपयोगी हुन्छ। पर्याप्त निद्रा, धेरै गुलियो खानेकुरामा नियन्त्रण तथा शिशुलाई वाकर, स्ट्रोलर वा बाउन्सरजस्ता उपकरणमा लामो समय नराख्ने विषय पनि उनका सुझावमा समेटिएका छन्।