डा. बालकृष्ण साह: प्रसूति सेवामा संवेदना र जिम्मेवारीको बहस

विराटनगरस्थित मोरङ सहकारी अस्पतालमा कार्यरत प्रसूति तथा स्त्रीरोग विशेषज्ञ डा. बालकृष्ण साहले स्वास्थ्य सेवा, चिकित्सकको जिम्मेवारी र बिरामीको अपेक्षाबारे विभिन्न विचार व्यक्त गरेका छन्। उपलब्ध विवरणअनुसार उनी एमबीबीएस, डीजीओ र एमपीएच अध्ययन गरेका चिकित्सक हुन्। साहले अस्पतालको वातावरणबारे लेख्दा रातको शान्तिमा पनि स्वास्थ्यकर्मीहरू नयाँ बिहानीको प्रतीक्षामा रहने चित्र प्रस्तुत गरेका छन्। उनका अनुसार अस्पतालमा दिनभरि सुनिने आवाज बिस्तारै कम हुँदै जान्छ, मानिसको आवतजावत घट्छ र करिडोरका बत्तीले अँध्यारो रातलाई उज्यालो बनाइरहन्छन्। यो अनुभवले अस्पतालभित्रको निरन्तर सेवा र प्रतीक्षाको पक्ष देखाउँछ। उनका लेखनमा स्तनपानलाई आमा र बच्चा दुवैका लागि स्वास्थ्य, भावनात्मक तथा आर्थिक दृष्टिले महत्त्वपूर्ण विषयका रूपमा चित्रण गरिएको छ। गर्भधारणलाई उनले जैविक प्रक्रियामा मात्र सीमित नराखी दम्पतीको साझा अनुभव र महिलाका सपनासँग जोडेर हेरेका छन्। गर्भपतनलाई अधिकारका रूपमा स्वीकारिए पनि समाजमा अझै गोप्य वा पापको विषयजस्तो व्यवहार हुने गरेको उनको टिप्पणी छ। मेनोपोजबारे पनि साहले खुला छलफल आवश्यक रहेको बताएका छन्। उनका अनुसार यो अवस्थापछि केही महिलामा स्वास्थ्य समस्या देखिन सक्छन् र हड्डीको घनत्व घट्ने जोखिमसमेत रहन्छ। त्यसैले जानकारी र उचित स्वास्थ्य सेवाको पहुँच महत्त्वपूर्ण हुने उनको भनाइ छ। स्वास्थ्य सेवामा चिकित्सकबाट शतप्रतिशत त्रुटिहीन नतिजाको अपेक्षा बढेको उल्लेख गर्दै उनले बिरामी, अस्पताल र फार्मेसीसँग जोडिएका बेथितिले स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रमलाई कमजोर बनाएको तर्क गरेका छन्। गुणस्तरीय सेवा चाहिने हो भने स्वास्थ्यकर्मीको श्रम अधिकार र सम्मानलाई बेवास्ता गर्न नहुने पनि उनले बताएका छन्। चिकित्सकको विचारअनुसार, उपचार सेवाको गुणस्तरबारे चर्चा गर्दा सेवा प्रदान गर्नेहरूको अवस्था र जिम्मेवारी दुवैलाई सँगै हेर्नुपर्छ।