สมชาย ปรีชาศิลปกุลย้อนมองบทบาท “ทนายอเวนเจอร์ส” กับคำถามถึงที่พึ่งในกระบวนการยุติธรรม

ศ.สมชาย ปรีชาศิลปกุล นักวิชาการด้านกฎหมายจากมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เคยให้สัมภาษณ์ถึงกลุ่มทนายความที่สังคมเรียกกันว่า “ทนายอเวนเจอร์ส” โดยมองว่าพวกเขามีบทบาทโดดเด่นขึ้นในช่วงราวสิบปีที่ผ่านมา ภาพของทนายที่พร้อมเข้าไปช่วยจัดการปัญหาเมื่อประชาชนเดือดร้อน ทำให้คนจำนวนหนึ่งนึกถึงฮีโร่ที่ปรากฏตัวตรงจุดเกิดเหตุ สมชายยกตัวอย่างคดีหลายประเภทที่ทนายกลุ่มนี้เข้าไปเกี่ยวข้อง ตั้งแต่เรื่องแชร์ลูกโซ่ ความรุนแรงในครอบครัว ไปจนถึงกรณีประชาชนถูกหลอกหรือถูกทำร้าย เขาตั้งข้อสังเกตว่าเทคโนโลยีและสื่อออนไลน์ช่วยให้การสื่อสารรวดเร็วขึ้น ขณะที่ทนายสามารถนำประเด็นออกสู่สาธารณะ และผลักดันให้คดีเดินหน้าหรือได้รับการแก้ไข อย่างไรก็ตาม นักวิชาการรายนี้ชวนพิจารณาว่า เหตุใดผู้เสียหายจึงต้องพึ่งทนายและการเปิดเผยผ่านสื่อ เขาเปรียบเทียบกับประเทศที่ผู้คนสามารถแจ้งตำรวจและคาดหวังให้กระบวนการยุติธรรมรับมือได้ พร้อมตั้งคำถามว่าปรากฏการณ์ดังกล่าวเป็นลักษณะเฉพาะของสังคมไทยหรือไม่ สมชายยังจำแนกคดีที่ทนายอเวนเจอร์สมักเข้าไปช่วยว่า มักเป็นเรื่องที่สังคมแยกถูกผิดได้ค่อนข้างชัด หรือเป็นปัญหาที่สร้างความเดือดร้อนแก่ชนชั้นกลาง เขาตั้งข้อสังเกตด้วยว่า คดีเชิงโครงสร้างที่เกี่ยวข้องกับอำนาจรัฐ สิทธิมนุษยชน และสิ่งแวดล้อมอาจได้รับความสนใจน้อยกว่า เพราะมีความซับซ้อนและยากต่อการต่อสู้ บทสัมภาษณ์ของเขาจึงชวนมองทั้งบทบาทของทนายและข้อจำกัดของระบบที่ทำให้ประชาชนต้องแสวงหาความช่วยเหลือเช่นนี้